Descartes / Ruhun İhtirasları


Madde: 131. Kederle nasıl ağlanır?

Öteki sebep aşk veya neşeden gelen kederdir, yahutta genel olarak yüreğin toplardamarlardan çok kan sürüklemesini sağlayan başka bir sebeptir. Burada keder gereklidir. Çünki bütün vücutu soğutarak gözün deliklerini daraltır; fakat onları daralttığı ölçüde, deliklerden çıkacak buharların miktarınıda azaltır. Bu buharların miktarı aynı zamanda başka bir sebeple artmazsa, bu yaşları meydana getirmesi mümkün değildir; hiçbir şey de bunların miktarını aşk ihtirasında yüreğe doğru gönderilen kadar artıramaz. Bunun içindir ki, kederli olanların göz yaşı döktüklerini görmüyoruz, fakat yalnız sevdikleri şeyler üzerine düşündükleri zaman aralıklarla gözyaşı dökerler. 

Madde: 135. İç çekmeler (Soupirs)

İç çekmelerin sebebi gözyaşlarının sebebinden pek farklıdır. Her ne kadar bunlar da gözyaşları gibi kederin mevcudiyetini gerektirirler ise de, bu böyledir; zira akciğer kanla dolu olduğu zaman ağlamaya sürükleniriz; ve hemen hemen kandan boşalmış oldukları zaman da içimizi çekmeye sürükleniriz ve herhangi bir ümit veya sevinç hayali akciğer toplardamarının kapağını açar, halbuki keder onu daraltır; çünki o zaman, akciğerde kalan pek az kan  birdenbire büyük toplardamar yolu ile yüreğin sol tarafına dökülür ve orada büyük sevince erişmek için  itilmiş olduğundan aynı zamanda diyaframın ve göğüs kafesinin bütün kaslarını hareket ettirir, hava da birdenbire  ağız yolu ile ...

Madde: 141. Arzu, neşe ve keder üzerine

Arzuya gelince, apaçıktır ki gerçek bir bilgiden çıktığı zaman kötü olamaz, yeter ki aşırı olmasın ve bilgi onu düzenlesin. Ve yine apaçıktır ki ruha göre, neşe ancak iyi, keder ise ancak kötü olabilir. Çünki  ... (vs vs)